Podatki i opłaty

Podatki i opłaty sądowe pobierane przez notariusza

Przygotowując się do skorzystania z usług Kancelarii, warto dowiedzieć się, jakie podatki i opłaty notariusz ma obowiązek naliczyć przy wykonywaniu czynności prawnych.

Podstawę do pobierania podatków przez notariusza stanowi art. 7 § 1 ustawy Prawo o notariacie:

Notariusz jako płatnik na podstawie odrębnych przepisów pobiera podatki.

Jako „odrębne przepisy” rozumiane są obecnie ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn oraz z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Zgodnie z tymi rozporządzeniami, notariusze są zobowiązani do:

• pobierania należnego podatku z chwilą sporządzenia aktu notarialnego,
• wpłaty pobranego podatku na rachunek urzędu skarbowego właściwego dla adresu siedziby płatnika,
• przekazania naczelnikowi tegoż urzędu skarbowego odpisów sporządzanych aktów notarialnych, dotyczących czynności, z tytułu których są płatnikami podatku.

Notariusz nie oblicza jednak i nie pobiera podatku, jeżeli przedmiotem nabycia jest prawo majątkowe polegające na obowiązku świadczeń powtarzających się na rzecz nabywcy, a wartość tego prawa nie może być ustalona w chwili powstania obowiązku podatkowego.

Podatek od spadków i darowizn

Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, notariusz jest płatnikiem podatku od dokonanej w formie aktu notarialnego darowizny lub umowy nieodpłatnego zniesienia współwłasności (a także ugody w tej kwestii).

Ustawa określa również, że w niektórych przypadkach, notariusz może sporządzić akt notarialny albo uwierzytelnić podpis dokumentu tylko za uprzednią pisemną zgodą naczelnika Urzędu Skarbowego, lub po przedstawieniu wydanego przez niego zaświadczenia potwierdzającego, że:

• nabycie jest zwolnione od podatku,
• należny podatek został zapłacony,
• zobowiązanie podatkowe wygasło na skutek przedawnienia.

Jest to wymagane, jeżeli przedmiotem aktu lub dokumentu ma być:

• zbycie praw do spadku,
• zbycie lub obciążenie rzeczy oraz praw majątkowych uzyskanych tytułem:
  • dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego;
  • darowizny, polecenia darczyńcy;
  • zasiedzenia;
  • nieodpłatnego zniesienia współwłasności;
  • zachowku (jeśli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, w drodze dziedziczenia ani w postaci zapisu);
  • nieodpłatnej renty, użytkowania oraz służebności.

Szczegółowy sposób poboru opłaty określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2006 r. Podatek od spadków i darowizn notariusz musi pobrać oraz odprowadzić niezależnie od swojego wynagrodzenia. Oznacza to, że jeśli obdarowany nie korzysta ze zwolnienia podatkowego, całkowity koszt sporządzenia aktu darowizny będzie wyższy niż sama taksa notarialna. Stawka VAT to 23% taksy, a to, ile wynosi łączna opłata za usługę, uzależnione jest w każdym przypadku od cennika wybranego notariusza.

Podatek od czynności cywilnoprawnych

Artykuł 10 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 9 września 2000 r. stanowi, że notariusz, jako płatnik podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego, zobowiązany jest:

• uzależnić ich realizację od uprzedniego zapłacenia podatku.
• przekazać odpisy sporządzanych aktów notarialnych dotyczących czynności cywilnoprawnych stanowiących przedmiot opodatkowania organowi właściwemu ze względu na adres siedziby płatnika.

Czynności tych notariusz musi dokonać do siódmego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek. Sposób poboru został określony przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2008 r.

Opłaty sądowe przy akcie notarialnym

Podstawę do pobierania opłat sądowych daje notariuszowi art. 7 § 2 ustawy Prawo o notariacie:

Jeżeli wniosek o wpis w księdze wieczystej, o którym mowa w art. 92 § 4, podlega opłacie sądowej, notariusz pobiera od wnioskodawcy tę opłatę oraz wskazuje we wniosku o wpis w księdze wieczystej wysokość pobranej opłaty sądowej. Notariusz uzależnia sporządzenie aktu notarialnego oraz objęcie wnioskiem o wpis w księdze wieczystej żądania dokonania w księdze wieczystej także innego wpisu związanego z czynnością notarialną, od uprzedniego uiszczenia przez wnioskodawcę należnej opłaty sądowej. Pobraną opłatę sądową notariusz przekazuje właściwemu sądowi rejonowemu.

Jeżeli wniosek o wpis do księgi wieczystej podlega opłacie sądowej, notariusz pobiera ją od wnioskodawców i zaznacza w akcie notarialnym jej wysokość. Od jej uiszczenia uzależnione jest sporządzenie aktu notarialnego, a notariusz musi przekazać ją właściwemu sądowi rejonowemu.

Kiedy notariusz ma obowiązek dokonać wpisu w księdze wieczystej?

Notariusz ma obowiązek sporządzić wpis w księdze wieczystej, gdy akt notarialny w swej treści zawiera:

• przeniesienie, zmianę lub zrzeczenie się prawa w niej ujawnionego,
• ustanowienie prawa podlegającego ujawnieniu w księdze wieczystej,
• czynność przenoszącą własność nieruchomości.

Jest także zobowiązany zamieścić w akcie wniosek o dokonanie wpisu w księdze wieczystej, który musi zawierać wszystkie dane wymagane przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. W terminie trzech dni od sporządzenia aktu przesyła wypis zawierający ten wniosek wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu do sądu właściwego do prowadzenia ksiąg wieczystych.

Wysokość opłat sądowych określa ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, a szczegółowy sposób ich pobierania przez notariuszy opisany jest w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 2001 r.